بذر زیره سیاه

مناطق مناسب پرورش: مناطق کوهستانی، مناطق مدیترانه ای، در اواسط آذر ماه تا اواسط دی ماه کاشته می شود.

نورگیاه بالغ: آفتاب کامل

خاک: خاک با بافت متوسط، مانند لومی و غنی

آبیاری گیاه بالغ : متوسط و کم

دوره برداشت: سال 3-2

عمر مفید: چند ساله

در حال حاضر این محصول در انبار موجود نیست و در دسترس نمی باشد.

توضیحات

زیره دانه‌ای معطر و ضدنفخ است که در آشپزی و پزشکی کاربرد دارد و در دو نوع زیره سبز با نام علمی: Cuminum cyminum و زیره سیاه با نام علمی: Carum carvil وجود دارد که دومی به «زیره ایرانی» معروف است.

دانه‌های زیره با چوب، کوبیده می‌شود. این دانه به صورت  خودرودر افغانستان، ایران، ازبکستان، تاجیکستان، ترکیه، مراکش، مصر، هند، کوبا، سوریه، مکزیک و شیلی رشد می‌کند. این دانه در فلسطین به صورت خودرو رشد نمی‌کند اما در زمان گذشته در آنجا کشت می‌گردید.

گیاه آن شبیه بوته هویج است برگ‌هایش ۲۰ الی ۳۰ سانتی‌متر و ارتفاع گیاه حدود ۵۰ سانتی‌متر است. میوه آن (که به اشتباه دانه گفته می‌شود) به اندازه دو میلی‌متر و هلالی شکل و دارای ۵ خط برجسته‌است. بیشترین زیره در ایران، در شهر کرمان رشد می‌کند. بهترین و مرغوبترین زیره مربوط به شهرستان بافت استان کرمان می‌باشد که به صورت خودرو در مناطق کوهستانی رشد می‌کند.

 

گیاهی چند ساله است ، زیره سیاه بیشتر در مناطق کوهستانی اواسط خرداد ماه تا اواسط تیرماه زمان برداشت و رسیدن میوه(بذر) آن است.

نیاز اکولوژیکی

زیره سیاه اغلب بطور وحشی در نواحی مرتفع و مرطوب می روید. بذور در دمای ۷ تا ۹ درجه سانتی گراد شروع به رویش می کنند. این گیاه در طول رشد و نمو به درجه حرارت زیاد نیاز ندارد. درجه حرارت مطلوب برای گل دهی و تشکیل میوه بین ۱۶ تا ۲۰ درجه سانتی گراد است. معمولا این گیاه در اواسط اذر الی اواسط دی ماه کاشته می شود. زیره سیاه در طول رویش به آب فراوان نیاز دارد. در صورتیکه آب کافی به آن نرسد در سال دوم رویش محصولی حاصل نخواهد شد. بیشترین نیاز گیاه به آب در مرحله ساقه دهی و تشکیل گل می باشد.  با قوی شدن گیاه نیاز آبی آن کمتر می شود. زیره سیاه را تقریباً در هر نوع خاکی می توان کشت کرد. اما برای تولید انبوه گیاه به مقادیر فراوان مواد و عناصر غذایی، ضخامت زیاد سطح زمین و رطوبت کافی نیاز دارد. خاکهای اسیدی و همچنین خاک های بسیار نرم شنی که قادر به حفظ آب نیستند برای کشت این گیاه مناسب نمی باشند. خاکهای با بافت متوسط (رسی – شنی) یااصطلاحا خاک لومی برای تولید انبوه این گیاه توصیه می شود. گیاهان یکساله در مقایسه با گیاهان دو ساله با تاخیر به محصول می نشینند. همچنین گیاهان یکساله به گرما و آب بیشتری نسبت به گیاهان دو ساله نیاز دارند.

 

تاریخ و فواصل کاشت

کاشت این گیاه در زمان مناسب نقش موثری در افزایش عملکرد دارد. در بعضی از کشورها زیره سیاه را معمولاً اوایل تابستان و یا حتی اواخر تابستان (مرداد – شهریور) کشت می کنند ولی اوایل بهار (یا اواخر اسفند) زمان مناسب تری برای کاشت زیره سیاه است. تاخیر کاشت سبب میشود که برگهای طوقه ای در سال اول رویش به اندازه نهائی خود نرسند که در چنین شرایطی از مقدار محصول بشدت کاسته خواهد شد. به هر حال کاشت زیره سیاه بستگی به کیفیت کاشت (به صورت منفرد یا مخلوط) دارد. چنانچه کاشت زیره سیاه ه صورت منفرد و بدون کاشت توام با گیاه دیگر انجام شود(گیاه دو ساله) معمولاً فاصله ردیفهای کاشت بین ۳۰ تا ۴۰ سانتی متر مناسب است و تعداد ۸۰ تا ۱۰۰ بذر در هر متر طول ردیف نیز مناسب خواهد بود. در این شرایط مقدار بذر مورد نیاز برای هر هکتار زمین ۱۰ تا ۱۲ کیلوگرم کافی خواهد بود. برای کشت زیره سیاه یکساله ، معمولاً فاصله ردیفهای کاشت بین ۲۰ تا ۲۵ سانتی متر مناسب است. تعداد بذر در هر متر طول ردیف همان مقدار که برای گیاهان دو ساله بیان شد، مناسب است. کشت گیاهان دو ساله در ردیفهای کمتر از مقدار ذکر شده (۳۰ تا ۴۰ سانتی متر) و همچنین استفاده از مقدار بیشتری بذر برای هر هکتار زمین مناسب نیست و درعملکرد محصول تاثیر چندانی نیز نخواهد داشت. عمق بذر در هنگام کاشت باید دو سانتی متر باشد کاشت بذور در اعماق بیشتر سبب رشد نامناسب و ناهمگون

کاشت

در صورتیکه زیره سیاه به صورت مخلوط با گیاهان دیگر (نظیر شوید) کشت شود باید در دو مرحله انجام گیرد. در مرحله اول باید شوید را کشت نمود و سپس زیره های دو ساله را کاشت. فاصله ردیفهای کاشت برای شوید ۲۰ سانتی متر و میزان بذر مورد نیاز ۱۰ تا ۱۵ کلیوگرم در هکتار مناسب بنظر می رسد.پس از آن زیره سیاه را در ردیفهای به فاصله ۴۶ تا ۵۰ سانتی متر می کارند. مقدار بذر مورد نیاز برای هر هکتار زمین ۸ تا ۱۰ کیلوگرم خواهد بود. در صورتیکه کاشت زیره دو ساله به شکل مخلوط با زیره یکساله انجام پذیرد می توان با مخلوط کردن بذور این دو گیاه (حتی الامکان سعی نمود که وزن خزه دانه از هر دو گیاه به هم نزدیک باشند)آنها را به صورت ردیفی کشت کرد.پس از کاشت انجام غلتکی سبک سبب تراکم بخشیدن به بستر سطحی خاک می شود.

داشت

مبارزه با علف های هرز و بیماری های قارچی

برداشت

برداشت محصول در سطوح کوچک با دست امکان پذیر است ولی در سطوح وسیع کشت برداشت محصول تنها با استفاده از ماشین میسر خواهد بود. برداشت محصول گیاهان دو ساله در دو مرحله صورت می گیرد. مرحله اول از بدو تشکیل میوه شروع می شود ( از اوایل مرداد میوه ها می رسند) در این مرحله ساقه های گلدار را با ماشین مخصوص برداشت جدا می کنند و آنها را ۵ تا ۶ روز روی زمین قرار می دهند. در مرحله دوم برداشت نهایی انجام می گیرد صبح زود یا بعد از ظهر زمان مناسبی برای برداشت محصول در مرحله دوم است. در صورتیکه هوا بارانی و نامساعد باشد نمی توان محصول را در دو مرحله برداشت کرد،زیرا ممکن است هنگامی که گیاهان روی زمین قرار دارند. بر اثر بارندگی یا عواملی نامساعد جوی خسارات سنگینی به محصول وارد شود از این رو برداشت یک مرحله ای محصول مناسب تر است. پس از برداشت ، دانه ها را خشک می کنند برای این عمل می توان از خشک کن های الکتریکی و یا از هوای آزاد استفاده نمود بذور را پس از خشک کردن تمیز و بسته بندی می نمایند و چنانچه بذور خوب خشک نشده باشند به سهولت به عوامل بیماریزای قارچی آلوده می شوند و به اصطلاح کپک می زنند و غیر قابل استفاده و گاهی سمی می شوند. چون بذور گیاهان یکساله پس از رسیدن بسرعت به اطراف پراکنده می شوند توصیه می شود که برداشت محصول در یک مرحله انجام گیرد. هنگام برداشت محصول باید دقت نمود که بذور بعضی گیاهان سمی نظیر بذر البنج ، تاتوره و شوکران کبیر با زیره سیاه مخلوط نشوند زیرا جدا کردن آنها از زیره سیاه یا غیر ممکن است یا مشکل و متحمل کار زیادی خواهد بود .عملکرد زیره سیاه بسیار متفاوت است و بستگی به شرایط آب و هوایی وهمچنین نحوه مراقبت و نگهداری از گیاهان در طول رویش دارد. عملکرد زیره یکساله ۱ تا ۱٫۶ تن در هکتار گزارش شده است.

 

منبع: دانشنامه رشد

 پیشنهاد می شد برای نتیجه گیری هرچه بهتر در فرایند کاشت بذر، مطلب شرایط کاشت و جوانه زنی بذر را مطالعه فرمایید.

 روش کاشت بذر و تهیه نشا زیره سیاه

نشا گیری و انتقال

در بهار، بذرها را ۲۴ ساعت در آب ولرم می خیسانیم. در خزانه، محل مناسب و نورگیر داخل ساختمان و… اقدام به تهیه نشا با روش زیر می نماییم.

خاک استارتر ترجیحا خاک سبک و مناسب باشد.

.دمای جوانه زنی ۲۰-۸سانتیگراد است. بذرها را در سطح خاک قرار داده و سپس با لایه کمتر از نیم سانتیمتر می پوشانیم و سپس با اسپری آبیاری و روی گلدان، سینی نشا و …را با پلاستیک شفاف و سوراخ دار بپوشانید تا رطوبت حفظ شود. سپس درمکانی با نور فراوان و غیرمستقیم قرار دهید و روزانه آبیاری نمایید. دما مناسب جوانه زنی ۱۸درجه سانتیگراد است.  جوانه زنی پس از ۲۱-۷ روز شروع می شود. پس از جوانه زنی مشما را برداشته و روزانه به میزان مناسب آبیاری نمایید با رسیدن گیاه به سایز بالای ده سانتیمتر و رفع سرما آن ها را به محل اصلی در زمان بعد از ظهر به محل اصلی با چندین ساعت نور مستقیم خورشید انتقال نمایید خاک مناسب برای این گیاهان خاک با زهکشی بالا مانند لومی و شنی است.  قبل از کاشت در زمین اصلی مقداری کود دامی پوسیده یا کمپوست و  خاکبرگ و… به قسمت بالایی خاک اصلی اضافه کنید و با ۲۰ سانت بالایی خاک مخلوط نمایید.

اگر قصد کاشت گیاه در گلدان را دارید از خاک غنی و مناسب گلدان و گلدان حداقل سایز ۲۰*۲۰ سانتیمتر استفاده کنید. آبیاری به گونه ای باشد که خاک همیشه مقدار کمی مرطوب باشد.

اگر قصد کاشت مستقیم بذر در زمین را دارید، با رفع شدن کامل سرما، در عمق کمتراز نیم سانتیمتری کاشته و خاک تا جوانه زنی بذرها مرطوب باشد. آبیاری تا قوی شدن و مرحله قبل از گلدهی گیاه مرتب باشد پس از آن گیاه به کم آبی مقاومت پیدا کرده و می توان در فواصل طولانی تر آبیاری نمود.

 

 

توضیحات تکمیلی

وزنی

3 گرمی